Çapraz Ateşteki Ülke: ABD/İsrail – İran Savaşı’nın İlk Haftasında Irak

Irak Hava Sahasının İhlali

Operasyon, başlangıçta Tahran’ın silah tesislerini, komuta merkezlerini ve hatta üst düzey liderliğini hedef alan cerrahi vuruşlar olarak planlanmış görünse de savaşın etkileri hızla Irak sınırlarına taşmıştır. İsrail’in ve ABD’nin düzenlediği hava saldırıları sırasında Irak hava sahası defalarca ihlal edilmiştir. İsrail jetlerinin ve ABD füzelerinin İran’daki yüzlerce hedefi vurmasının hemen ardından, İran İslam Cumhuriyeti meşru müdafaa hakkını kullanarak bölgedeki ABD askeri varlığına karşı geniş çaplı bir füze taarruzu başlatmıştır.

Irak, bu karşılıklı ateş hattında bölgenin belki de en “talihsiz” ülkesi konumundadır ve savaşın en sıcak “çatışma ve vekalet sahalarından” (proxy battleground) biri haline gelmiştir. Irak hem İran hem İran destekli Şii milisler çatısı altındaki “İslami Direniş” (Islamic Resistance in Iraq – IRI)  hem de İsrail ve ABD’nin doğrudan hedefi olan tek bölge ülkesidir. İran destekli Şii milis grupların bölgedeki ABD üslerine saldırılar düzenlemesi bu grupların ABD hedefi olmasına yol açmaktadır. Benzer şekilde Irak’ta yer alan ABD üsleri de hem İran’ın hem de Şii milislerin hedefi haline gelmektedir. Dolayısıyla yıllardır ABD-İran geriliminin bir sahası haline gelen Irak, bu son savaşta da benzer bir durumla karşılaşmıştır.

Operasyonun başlamasından hemen önce ABD güçlerinin Suriye’deki üslerinden çekilerek Irak’ın Kürt Bölgesi’ndeki (IKBY) Harir Hava Üssü’ne doğru kayması Irak hükümetini zor durumda bırakan bir hamle olmuştur. Çünkü bu durum Irak hükümetinin yıllardır sürdürdüğü “topraklarımızın saldırı için kullanılmasına izin vermeyeceğiz” şeklindeki resmi politikasıyla taban tabana zıt bir tablo oluşturmaktadır.

Irak Hükümetinin Çıkmazı ve Resmi Tepkiler

Başbakan Muhammed Sudani liderliğindeki Irak hükümeti saldırıların başlamasıyla birlikte ilk olarak Irak hava sahasını tüm uçuşlara kapatmıştır. Ardından kapsamlı bir diplomatik temas sürecine girmiştir. Bu kapsamda İran, Türkiye, Katar, Ürdün, Mısır, İngiltere, Fransa ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.

Diğer yandan Dışişleri Bakanlığı, Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığı düzeyinde yaşanan savaşın bir an önce durması ve müzakere sürecine dönülmesi noktasında resmi açıklamalar yapılmıştır. Hükümetten yapılan resmi açıklamada, saldırılar “haklı çıkarılamaz bir saldırganlık” olarak nitelendirilmiş ve Irak’ın egemenliğinin her ne suretle olursa olsun ihlal edilmesine karşı çıkılmıştır.

Bununla birlikte Irak’ın Babil, Basra, Erbil gibi çeşitli vilayetlerinde patlamalar meydana geldi. Bu patlamaların ve saldırıların bazılarında hedef ABD üsleri iken bazılarında ise Iraklı milis gruplardı. Dolayısıyla Irak savaşan iki tarafın da hedef tahtası haline gelmiş görünüyor.

Hamaney’in ölümünün kesinleşmesinin ardından Irak’ta 3 günlük yas ilan edildi ve tüm üst düzey siyasiler, Şii din adamları (Sistani, Sadr, el-Hekim gibi) ve milis liderleri başsağlığı mesajı yayınladı. Irak hükümeti sözcüsü, Hamaney’in öldürülmesini bariz bir saldırganlık ve uluslararası hukukun açık bir ihlali olarak kınadı ve Irak’ın şiddetin derhal durdurulmasını talep ettiğini ifade etti.

Gelecek Senaryoları

Öncelikle savaş henüz çok taze olduğundan senaryolar için biraz erken sayılsa da birkaç tahminde bulunmak mümkündür. İlk senaryoda 2025 yılı yaz aylarında 12 günlük savaşta olduğu gibi birkaç hafta süren kontrollü bir karşı saldırı dalgasında Irak çeşitli saldırılara maruz kalmaya devam eder. Bu süreçte hükümet iki tarafa da itidalli olmaları yönünde açıklamalar yapar ve yıllardır alışık olduğu benzer durumun gerçekleşmesine seyirci kalır.

Diğer bir senaryoda ise İran’ın tüm gücüyle saldırıya geçmesi ve bölgedeki son “güçlü” vekil gücü olan Haşdi Şabi’yi devreye sokması ile Irak tamamen bir savaş haline gelebilir ki bu Irak için en kötü senaryodur. Bu durumda Irak’tan büyük oranda çekilmiş ABD askerleri geri döner ve ABD-İsrail saldırıları Irak’ın her yerine yayılır. Siyasi kriz içindeki Irak güvenlik krizine de sürüklenir.

Bir başka durumda ise İran’ın düştüğü durumdan ders alan Irak hükümeti ABD saldırılarına maruz kalmamak için Haşdi Şabi’yi silahsızlandırma yoluna gidebilir ki bu şu anda uzak bir senaryo gibi durmaktadır. Ancak Irak içinde yıllardan beri Haşdi Şabi’nin silahsızlandırılmasını isteyen önemli bir toplumsal ve siyasal tabanın olduğunu da belirtmek gerek. Özellikle Mukteda Sadr ve Ayetullah Sistani gibi önemli dini figürlerin silahların devlet iradesine teslim edilmesine dair çağrıları vardı.

Sonuç olarak, 28 Şubat 2026 savaşı sonrasında Irak ne tamamen ABD ne de tamamen İran tarafını seçebilir. Bu süreçte uluslararası toplumun, Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Katar gibi ülkelerin Irak’ın egemenliğini koruması için atacağı adımlar da önem arz etmektedir.

Irak Topraklarında Gerçekleşen Saldırılar (28 Şubat – 7 Mart 2026)[1]

[1] Tablo açık kaynaklardan derlenen bilgiler ile oluşturulmuştur. Gözden kaçan veya tespit edilemeyen saldırı olması mümkündür.

Recep Tayyip Gürler – Sakarya Üniversitesi, Ortadoğu Enstitüsü